|
عنوان اثر پژوهشي: ترجمه و تحليل ديوان متنبي
مترجم و پژوهشگر: عليرضا منوچهريان
تحصيلات: دكترا
رتبه: برگزيده سوم بخش بزرگسال
امتياز: 75/157
مسألهاي كه اين كتاب درصدد حل آن برآمده اين است كه چرا پس از گذشت هزار سال از ظهور و حضور شعر و ادب عربي در ايران، هنوز ديوان هيچ يك از شعراي بزرگ متقدم عرب به فارسي ترجمه و تفسير نشده است؟ نويسنده در مقدمه هر دو جلد كتاب به اين مسأله پرداخته و در اثناي متن كوشيده تا با تلاشي سخت و صرف چند هزار ساعت وقت، نقشي در حل اين مسأله داشته باشد و گامي در اين جاده ناپيموده گذاشته باشد.
به قول رابرت فراست I took the one less traveled by .
اهداف
الف) شكستن سدّ هزار ساله و ترجمه و تحليل ديوان يكي از شعراي عربي متقدم، براي نخستين بار در ايران.
ب) معرفي متنبي به عنوان اثرگذارترين شاعر عرب بر شعر و ادب پارسي به پارسيزبانان جهان.
ج) ايجاد منبعي براي ادبيات تطبيقي فارسي و عربي و آشنايي بيشتر با تعاطي افكار شعراي پارسي و تازي و تبادلات فكري ـ فرهنگي ميان آنان (توضيح آنكه در اين كتاب توجه ويژهاي به شعر و ادبيات فارسي مبذول شده است).
د) رفع نياز دانشجويان داوطلب دوره دكتري زبان و ادبيات فارسي (توضيح آنكه ديوان متنبي ـ جلد اول و دوم ـ از منابع امتحان ورودي دكتراي فارسي است).
روش
شيوه كار بدين منوال بوده است كه ابتدا مدخل و مناسبت نظم قصيده متنبي ذكر شده، سپس ابيات آن قصيده به ترتيب با ذكر شماره آمده است و در هر شماره پس از نقل بيت (با شكل و اعراب) توضيحات در سه بخش «لغت، ترجمه و شرح» وارد شده است. گفتني است كه حدود نود درصد ترجمه ابيات مسجّع است. همچنين در شرح اشعار، تحقيقات ادبي گوناگون از قبيل لغوي، نحوي، بلاغي، سبكشناسي، ادب تطبيقي و غيره صورت گرفته است. ناگفته نماند كه برجستهترين ويژگي اين پژوهش، بعد كتابخانهاي آن و استفاده از منابع گوناگون (حدود 250 منبع) است. نتایج و بحث: نگارنده در بيان نتايج مترتّب بر ترجمه و تفسير ديوان متنبي چه گويد وقتي كه اين ديوان، كتاب باليني مولوي بوده است؟ ديواني كه مستشرق بزرگ، كازيميرسكي (kazimirski) درباره آن ميگويد: «كليه محققيني كه بخواهند مبادي شعر فارسي را جداً مورد مطالعه قرار دهند، آثار متنبي را بايد بخوانند».
به هر حال شايد مهمترين نتيجهاي كه از اين كار بسيار وقتگير و دشوار (و در عين حال حلاوتبار) عايد شد، اين بود كه به لطف الهي، راه براي ترجمه و تفسير دواوين ديگر شعراي عرب باز شد و بدين طريق، براي ادبيات تطبيقي فارسي ـ عربي آيندهاي درخشانتر و چشماندازي روشنتر ميتوان پيشبيني كرد. البته پژوهشگر اين اثر هرگز براي كار و كتاب خود ادعاي كمال ندارد ولي اگر محققي بتواند اين قبيل كارهاي ادبي بنيادي را نيك به سرانجام رساند، در واقع يك اثر Reference براي ادبيات فارسي و عربي و به ويژه ادبيات تطبيقي پديد آورده است.
|
