آداب جستجوی تاریخ معماری ایران در متون فارسی، با تکیه بر متون نثر سده‌های نخست

معماری ظرف زندگی انسان است. پس تاریخ معماری یعنی تاریخ ظرف زندگی انسان. چون زندگی انسان بدون ظرف محقق نمی‌شود، پس هر سخنی دربارۀ زندگی انسان غالباً با سخن از ظرف زندگی او همراه است. بنا بر این، بیشتر متنهایی که انسان پدید آورده بالقوه حاوی اطلاعاتی دربارۀ معماری است. این به‌ویژه دربارۀ فرهنگ ایران صدق می‌کند که ادبیات مهم‌ترین مظهر آن است. در این تحقیق با چنین فرضی، همۀ متون نثر فارسی سده‌های نخست (از آغاز ظهور متنهای فارسی در نیمۀ سدۀ سوم تا نیمۀ سدۀ پنجم) بررسی و اطلاعات مربوط به معماری (بناها، شهرها، حامیان و بانیان، معماران، مواد و ابزارهای معماری، اندیشه‌های معماری، اندیشه‌های مربوط به ذوق و داوری زیباشناختی، اندیشه‌های مربوط به ادراک معماری و هنر، هنرها و پیشه‌ها، واژه‌ها و ترکیبات مربوط به معماری) از آنها استخراج و سپس شرح و تفسیر شده است. همچنین استعداد انواع متون از نظر احتوای اطلاعات تاریخ معماری و شهرسازی تبیین و تصویری از ادامۀ کار در متون دوره‌های بعد عرضه شده است. نتیجۀ نهایی این مطالعه آداب جستجوی متون و نیز پایگاه اطلاعات تاریخ معماری و شهرسازی در متون نثر فارسی سده‌های نخست است.