دکتر علي‌اکبر عليخاني، رئيس پژوهشکده مطالعات فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و رئيس دبيرخانه سومين دوره جشنواره بين‌المللي فارابي به عنوان نخستين سخنران در مراسم اهدا جوايز برگزيدگان جشنواره بين‌المللي فارابي به ايراد سخن پرداخت. ايشان در سخناني ضمن خيرمقدم به مهمانان از اهميت و ضرورت تقويت و حمايت از جشنواره بين‌المللي فارابي سخن گفت. متن کامل اين سخنان بدين شرح است.

بسم‌الله الرحمن الرحيم

وَ مَن يُؤتَ الْحِكْمَه فَقَدْ أوتِيَ خَيْراً كَثيراً (بقره، 269)

سلامٌ عليكم و رحمه الله

مقدم همه شما دانشمندان، دانش‌پژوهان و دانش‌دوستان عزيز را در مراسم سومين جشنوارة بين‌المللي فارابي گرامي مي‌داريم و صميمانه خوش‌آمد مي‌گوييم. در ابتدا وظيفة خود مي‌دانم از تمام بزرگان و بزرگواراني كه در شكل‌گيري، تداوم و برگزاري اين جشنواره باعظمت مؤثر بودند و تلاش كردند سپاسگزاري كنم. به ويژه از جناب آقاي دكتر محمدمهدي زاهدي وزير سابق علوم، تحقيقات و فناوري‌ كه حمايت‌هاي بي‌دريغ و پشتيباني‌‌هاي ارزشمند ايشان موجب شكل‌گيري و بنيان‌گذاري اين جشنواره ارزشمند شد، قدرداني مي‌كنم. همچنين وزير محترم علوم، تحقيقات و فناوري جناب آقاي دكتر دانشجو، كه با وقوف بر اهميت جشنواره در جهت تقويت علوم انساني و حركت به سوي علوم انساني بومي و برآمده از اسلام، با مساعدت‌ها و حمايت‌هاي جدي، هم‌اكنون جشنواره تحت رياست و راهنمايي‌هاي ايشان برگزار مي‌گردد، ما را مورد لطف خود قرار دادند. جناب آقاي دكتر خرمشاد دبير محترم جشنواره و تك‌تك همكاران اينجانب در دبيرخانه جشنواره، زحمات فراوان و طاقت‌فرسايي را متحمل شدند كه از تمام آنها صميمانه سپاسگزارم. اما بايد تشكر ويژه‌اي از بنياد محترم ملي نخبگان داشته باشم كه ضمن قبول زحمتِ پرداخت جوايز مالي برگزيدگان محترم، اين برگزيدگان را تحت پوشش بنياد ملي نخبگان قرار دادند. به خصوص سركار خانم دكتر سلطان‌خواه معاونت محترم علمي و فناوري رياست‌جمهوري و رياست بنياد ملي نخبگان و جناب آقاي دكتر فخرايي و جناب آقاي دكتر موسوي خوشدل معاونان محترم بنياد ملي نخبگان كه با مساعدت‌ها و نظر لطف‌شان ما را رهين منت خود قرار دادند.

حضارمحترم، انديشمندان گرامي

جشنوارة بين‌المللي فارابي به عنوان مهمترين واقعة علمي پژوهشي كشور هم‌اكنون با برگزاري سومين دوره خويش در سه سال متوالي، خود را به مرحلة تثبيت رسانده است. بخش‌هاي داخلي دبيرخانة جشنواره به طور مجزا تعريف شده و هر كدام جايگاه خود را در ساختار سازماني يافته‌اند و از آيين‌نامه و شرح وظايف مصوب برخوردار شده‌اند. هم جامعة علوم انساني كشور و هم مؤسسات و سازمان‌هاي مرتبط علمي پژوهشي، اين جشنواره را به گرمي پذيرفته‌اند و بر ضرورت وجود و تداوم آن تأكيد و اجماع نظر دارند. انسجام درونيِ كم‌نظيرِ ساختارها و روندهاي دبيرخانه جشنوارة بين‌المللي فارابي، قوانين و مقررات متقن داوري كه بر سه دوره تجربة سنگين و گران‌بها مبتني است و اعتماد و همكاري دانشمندان و استادان برجسته علوم انساني كشور با اين جشنواره اين زمينه و قابليت را به وجود آورده است كه جشنوارة بين‌المللي فارابي به نمادي براي علوم انساني كشور تبديل شود و در جهت رشد و بالندگي اين علوم و بزرگداشت دانشمندان و پژوهشگران آن قدم بردارد.

شايد بتوان گفت: ترديدي نيست كه هر علمي بايد نافع باشد و بي‌شك امروزه علوم انساني در هر جامعه‌اي بايد بتواند براي حل مشكلات مختلف جامعه، راه‌حل ارائه دهد و اگر علوم انساني بخواهد در حل مشكلات جامعه مؤثر باشد بايد بر بنيادهاي نظري و تمدني خود آن جامعه بنا شده باشد. در شرايط فعلي كه ما بايد به سمت بومي‌سازي و كارآمدسازي علوم انساني به پيش برويم، ترديدي نيست كه هر تحولي در اين عرصه لاجرم و ضرورتاً بايد توسط خود دانشمندان، پژوهشگران صاحب‌نظران و بزرگان علوم انساني اتفاق بيفتد. اگر ما بپذيريم كه علوم انساني كشور ما در طول تاريخِ خود دچار خطاهاي استراتژيكي شده است، يكي ديگر از خطاها مي‌تواند اين باشد كه متخصصان و دانشمندان حوزه علوم انساني، مديريت ايجاد تحول و ارتقاي علوم انساني را به دست نگيرند. براي پيش‌گيري از هرگونه روش ناصوابي كه منجر به تأخير در روند تحول و نوسازي علوم انساني در كشور شود، لازم است خود دانشمندان و صاحب‌نظران و بزرگان علوم انساني كشور پيشقدم شده در جهت بومي‌سازي و كاربردي‌سازي، و رشد و ارتقاي علوم انساني بكوشند، طرح و برنامه ارائه دهند و به انجام تحقيقات ‌اساسي و كلان بپردازند. اگر اين اقدام به طور جدي آغاز شود و بي‌وقفه ادامه يابد، حداقل به يك دهه زمان نياز دارد تا اصول كلي و بنياد‌هاي آن شكل گيرد و پس از آن طي چند دهه ثمرات آن به بار نشيند و در ساختارهاي سازماني و سياست‌گذاري‌ها و تصميم‌گيري‌هاي سياسي اجتماعي تجّلي و عينيت يابد. از اين مرحله است كه مي‌توان گفت پايه‌هاي يك تمّدن جديد شكل گرفته كه منشأ آن انقلاب اسلامي ايران ‌و خاستگاه آن جمهوري اسلامي ايران است.

بديهي است براي طي اين فرايند حدود نيم قرني، علوم انساني كشور به نهادهاي متعدد علمي نيازمند است كه حتي‌المقدور دولتي نباشند اما مورد حمايت دولت باشند، كه از جمله آنها مي‌توان به انجمن‌هاي علمي و نشريات علمي اشاره كرد كه طي چند سال گذشته رشد مطلوب و قابل‌ملاحظه‌اي داشته‌اند. از جمله مهمترين نهادهاي علمي كه در اين فرايند خطير مي‌تواند خانة امن، تكيه‌گاه مطمئن، و محل گردآمدن و اجتماع عملي و نظري دانشمندان و اصحاب علوم انساني باشد، جشنوارة بين‌المللي فارابي است. اين جشنواره متعلق به تك‌تك اعضاي خانوادة بزرگ علوم انساني، علوم اجتماعي و علوم اسلامي است. بايد با داشتن نگاه و اميد به افق‌هاي روشن و دور آينده، در جهت تقويت جشنوارة بين‌المللي فارابي كوشيد. اين جشنواره تاكنون اجماع نسبي و اعتماد صاحب‌نظران و بزرگان علوم انساني كشور را به عنوان مهمترين سرمايه جلب كرده است و بايد به شدت مراقب بود اين سرماية عظيم معنوي و پشتوانه مشروعيت دچار كاستي و نقصان نشود و در اين ميان از همه مهمتر متوليان و برگزاركنندگان جشنواره بايد مراقب باشند.